Ιστορικός - Φυσικός Χώρος

Φυσικός Xώρος & Aσχολίες των Kατοίκων
της Tοπόριστας νυν Θεόκτιστο

Το Θεόκτιστο από της κτίσεως του έως το 1927 ονομαζόταν Τοπόριστα.

Υπάγεται στο νομό Αρκαδίας, επαρχία Γορτυνίας.

Γεωγραφικά βρίσκεται στο βορειότερο σημείο της Γορτυνίας και συνορεύει με την επαρχία Καλαβρύτων.

Είναι κτισμένο στους πρόποδες του μικρού βουνού Τρίκορφο, σε υψόμετρο 640 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, αποτελείται από 160 σπίτια εκ των οποίων σήμερα κατοικούνται τα 70 και οι μόνιμοι κάτοικοι είναι 160 άτομα. Κατά την δεκαετία του 1920 οι οικογένειες ανήρχοντο σε 150 και οι κάτοικοι στους 595. Κατά το τέλος της δεκαετίας του 1950 οι οικογένειες μειώθηκαν σε 135 αλλά οι κάτοικοι αυξήθηκαν στους 611.

Έτος: 1837, Κάτοικοι: 315
Έτος: 1849, Κάτοικοι: 386
Έτος: 1851, Κάτοικοι: 405
Έτος: 1861, Κάτοικοι: 508
Έτος: 1879, Κάτοικοι: 599
Έτος: 1896, Κάτοικοι: 712
Έτος: 1907, Κάτοικοι: 711
Έτος: 1920, Κάτοικοι: 595
Έτος: 1927, Κάτοικοι: 603
Έτος: 1940, Κάτοικοι: 681
Έτος: 1951, Κάτοικοι: 611
Έτος: 1961, Κάτοικοι: 555
Έτος: 1971, Κάτοικοι: 460
Έτος: 1981, Κάτοικοι: 347
Έτος: 1991, Κάτοικοι: 346
Έτος: 2001, Κάτοικοι: 377

Σύμφωνα με τις κατά καιρούς επίσημες απογραφές η κίνηση του πληθυσμού παρουσιάζεται ως εξής με επίσημα στοιχεία κατά την απογραφή των ετών

Τα επίσημα αυτά στοιχεία των απογραφών δεν είναι απόλυτα, καθόσον για διαφόρους λόγους πολλοί κάτοικοι δεν παρευρίσκοντο στα χωριά τους.

Τα όρια της Τοπόριστας. Ανατολικά φθάνουν μέχρι της κτηματικής περιφέρειας της κοινότητας Πράσινο (Καρνέσι), Δυτικά μέχρι τις κοινότητες Δρακοβούνι (Γλόγοβα), Κερπινή και ροή ποταμού Λάδωνα (Στρεζοβινά). Βόρεια, ροή ποταμού Λάδωνα (Φιλέϊκα) και κοινότητα Παγκρατίου Καλαβρύτων και Νότια ομοίως μέχρι την κοινότητα Δρακοβούνι.

Η Τοπόριστα έχει έκταση περίπου πενήντα χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα (50.000 km2) και περιλαμβάνει εκτός των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, δασώδεις εκτάσεις, θαμνώδεις και βραχώδεις, που χρησίμευαν ως βοσκότοποι.

Το έδαφος είναι ημιορεινό και περιλαμβάνει, εκτός από τους πολλούς λόφους και τα βουνά Τρίκορφο, Ρεντινό και Αη Λια. Εν συγκρίσει με τα γύρω χωριά είναι το ευφορότερο και αυτό οφείλεται στις κοιλάδες που βρίσκονται γύρω από τους ποταμούς Λάδωνα και Ξεροπόταμου Θεοκτίστου.

Μέχρι και τη δεκαετία του 1950 υπήρχαν πάνω από 7000 αιγοπρόβατα, καθότι οι περισσότερες οικογένειες ήταν κτηνοτρόφοι, τα δε κτήματα του χωριού εκαλλιεργούντο εξ' ολοκλήρου. O Κάμπος του χωριού, ο οποίος πλησιάζει τα 3.000 στρέμματα, παρήγαγε αρκετό αραποσίτι (καλαμπόκι), φασόλια και πάρα πολλά κηπευτικά, γι' αυτό και το χωριό μας κατά τα δύσκολα χρόνια της κατοχής δεν στερήθηκε τουλάχιστον την μπομπότα και το μαυρομάτικο φασόλι (χαρόνια ή στενοφάσουλα).

O κάμπος της Τοποριστας είχε τέτοια παραγωγή που ακόμα και ο Νικόλαος Λάσκαρης στο βιβλίο του ΛΑΣΤΑ σελίς 115 αναφέρει το τραγούδι της Βασίλως.

Δε σου το... Βασιλικούλα και κυρά Μπουκουροπούλα
Δε σου το είπα εγώ Βασίλω στην Τοπόριστα μην πηγαίνεις
Στην Τοπόριστα μην πηγαίνεις κάνει κάψες κι αρρωσταίνεις.
Κι αν αρρωστήσω κι αν πεθάνω, στην Τοπόριστα γω θα πάω
Στην Τοπόριστα γω θα πάω και λιθάρια ας κουβαλάω.
Της Τοπόριστας τα λιθάρια κολοκύθια και κορφάδια.

Η Βασίλω ήταν κόρη του καπετάν Μπούκουρα από τα Μαγούλιανα και αγάπησε παράφορα τον Τοποριστινό Oικονόμου Κων/νο, δάσκαλο τον οποίο παντρεύτηκε παρά τη θέλησή των γονιών της. Τέκνα της Βασίλως και του Κ. Oικονόμου ήταν ο μεγάλος ευεργέτης Παναγιώτης Κ. Oικονόμου και ο Γεώργιος που υπήρξε έμπορος στον Πύργο και την Πάτρα.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 ο μεγαλοβιομήχανος και μέγας ευεργέτης Αθηνόδωρος Δρακόπουλος προσέφερε συνολικά σε όλες τις οικογένειες του χωριού περίπου 8000 ελαιόδενδρα και αρκετές καρυδιές, προς φύτεψη. Έκτοτε οι Τοποριστινοί ασχολήθηκαν και με την δενδροκαλλιέργεια. Σήμερα ο αριθμός των ελαιοδένδρων ανέρχεται περίπου στα 18.000 δένδρα, οι παραγωγοί είναι 120 και τα στρέμματα είναι 1.400.

Εκτός από την γεωργία και την κτηνοτροφία οι κάτοικοι ασχολούνται και με την οικοτεχνία και αναφερόμαστε στον αργαλειό (λάκκο) στον οποίο ύφαιναν κλινοσκεπάσματα, (μπατανίες, κουβέρτες, σαϊσματα, ματαράτσια, απλάδια), τάπητες και όλα τα ράσινα και μάλλινα υφάσματα τα οποία έραβαν ειδικοί ράφτες οι οποίοι ελέγοντο τερζήδες. Τερζής είναι ο ράφτης των χωρικών και Ελληνικών παραδοσιακών ενδυμασιών.

Για τις ανάγκες των κατοίκων του χωριού και των γύρω χωριών λειτουργούσαν καταστήματα γενικού εμπορίου και μικρές βιοτεχνίες όπως τσαγκάρικα, σαμαράδικα, σιδηρουργείο (γύφτικο), υδρόμυλος, τυροκομεία κ.λ.π.

Το χωριό μας κατά τη δεκαετία του 1950 άρχισε να αδειάζει με την μετανάστευση των νέων εντός και εκτός Ελλάδος, προκειμένου να εύρουν καλύτερη τύχη. Και πράγματι δεν διαψεύθησαν. Με οτιδήποτε και αν καταπιάστηκαν έχουν πετύχει: δηλ. Επιστήμη, Εμπορία, βιοτεχνία, βιομηχανία, τέχνες, και το σπουδαιότερο από όλα δεν ξεχνούν την γεννέτειρά τους, γι' αυτό και σήμερα το 2003 εν συγκρίσει με τα άλλα χωριά η Τοπόριστα διατηρεί δύο καταστήματα γενικού εμπορίου από τα καλλίτερα των περιχόρων, δύο τυροκομεία από τα πλέον αξιόλογα της περιοχής και 3 καφενεία.

Αυτό οφείλεται πέραν της παρουσίας των μονίμων κατοίκων του χωριού και στην τακτική επίσκεψη όλων των Τοποριστινών όπου κι αν κατοικούν και ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Oι περισσότεροι έχουν ανακαινίσει τα σπίτια τους και μερικοί νέοι έχουν κτίσει καινούργιες κατοικίες γι' αυτό και ο αριθμός των σπιτιών έχει αυξηθεί.